1.1. Rejimin məzmunu

Gömrük ərazisində malların emalı – ixrac gömrük rejiminə uyğun olaraq emal məhsullarının Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisi hüdudlarından aparılması şərti ilə, iqtisadi siyasət tədbirləri tətbiq edilmədən və idxal gömrük rüsumları və vergilər qaytarılmaqla, xarici malların Azərbaycan Respublikası gömrük ərazisində müəyyən olunmuş qaydada emal üçün istifadə edilməsindən ibarət gömrük rejimidir.

1.2. Anlayışlar və ifadələr

Bu Əsasnamədə istifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənalarda işlənilir:

a) emal obyekti – emal üçün mallar və emala məruz qalacaq istifadə olunan Azərbaycan malları;

b) istehsal prosesi – mal məhsulunun istehsalı və ya təmiri üçün zəruri olan bütün insan fəaliyyətinin və əmək vasitələrinin məcmusu;

v) texnoloji proses – istehsal prosesinin bir hissəsi olub, emal obyektinin dəyişdirilməsi və sonrakı vəziyyətinin təyin edilməsi üzrə məqsədyönlü təsirlər;

q) Azərbaycan malları – Azərbaycan Respublikası mənşəli mallar, yaxud Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisində sərbəst dövriyyəyə buraxılmış mallar;

d) xarici mallar – bu bəndin «q» yarımbəndində nəzərdə tutulmayan mallar;

e) mal məhsulu – istifadə olunan istehsal prosesi üzrə ixrac gömrük rejiminə uyğun aparılma məqsədi üçün emal obyektlərindən (emal üçün mallardan, başlanğıc xammaldan, materiallardan, yarım fabrikatlardan və Azərbaycan mallarından) tam istehsal olunmuş mallar;

ə) istehsal tullantıları – mal məhsullarının istehsalı prosesində əmələ gəlməsi labüd olan və bəyannaməçi tərəfindən tətbiqini tapmayan (materiallar, maddələr, məmulatlar və s. ) mallar;

j) qalıqlar – emal üçün Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisinə gətirilmiş, mal məhsulu hazırlanması üçün istifadə olunmamış və emal üçün mallarla Müstəqil Dövlətlər Birliyi Xarici İqtisadi Fəaliyyətinin mal nomenklaturası (MDB XİF MN) üzrə eyni 9 rəqəmli mal mövqeyində təsnif olunan emal üçün malların qalan hissəsi;

z) istehsal itkiləri – mal məhsulu istehsalı prosesində əmələ gələn və ya həmişəlik itirilən materiallar, maddələr və s.;

y) emal məhsulları – emal üçün gətirilmiş malların və bu prosesdə istifadə olunan Azərbaycan mallarının emalı nəticəsində alınmış mal məhsulu, istehsal tullantıları və istehsal itkilərindən ibarət olan mallar;

g) gömrük məqsədləri üçün emal məhsullarının çıxım miqdarı – rejimi bəyan edən tərəfindən göstərilən istehsal prosesi üzrə emal üçün malların və istifadə olunan Azərbaycan mallarının emalı nəticəsində əmələ gələn emal məhsullarının miqdarı;

k) bəyan edən – emal üçün malları keçirən, gömrük orqanlarına gömrük ərazisində emal gömrük rejimindən istifadəyə dair ərizə verən, gömrük ərazisində emala lisenziya alan və bu rejimin şərtlərinin düzgün və vaxtında yerinə yetirilməsi, onun başa çatması üçün məsuliyyət daşıyan Azərbaycan şəxsi;

l) emalçı – Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisində emal obyektlərindən bilavasitə istifadəni həyata keçirən Azərbaycan şəxsi;

m) qeyri-tarif tənzimlənməsi tədbirləri – malların və nəqliyyət vasitələrinin Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisindən keçirilməsinin icazəsi qaydasına əməl edilməsini təmin edən tədbirlər.

1.3. Gömrük ərazisində emal gömrük rejimi altında yerləşdirilən xarici mallara, həmçinin ixrac gömrük rejimi altında yerləşdirilən emal məhsullarına qeyri-tarif tənzimlənməsi tədbirləri Azərbaycan Respublikasının qüvvədə olan qanunvericilik aktlarına uyğun olaraq tətbiq edilir.

1.4. Azərbaycan Respublikasına gətirilməsi qadağan olunan xarici mallar gömrük ərazisində emal gömrük rejimi altında yerləşdirilə bilməz.

1.5. Eyniləşdirilməsi mümkün olmadığına görə elektrik, istilik və digər enerji növləri, habelə emal məhsulları elektrik, istilik və digər enerji növləri olan mallar gömrük ərazisində emal gömrük rejimi altında yerləşdirilə bilməz.

1.6. Mal məhsulunun ixtiyarı vahidinin istehsalı üçün hökmən emal məqsədilə gətirilmiş mallar istifadə olunmalı və onlara əlavə olaraq Azərbaycan mallarından da istifadə oluna bilər.

1.7. İstehsal tullantıları sərbəst dövriyyə üçün buraxılış və ya ixrac gömrük rejimləri altında yerləşdirilməlidir.

1.8. Qalıqlar qüvvədə olan gömrük qanunvericiliyində nəzərdə tutulan gömrük rejimlərinə uyğun gömrük rəsmiləşdirilməsi və gömrük nəzarətinə məruz qalmalıdır.

1.9. İstehsalat itkiləri – həmişəlik Azərbaycan Respublikasının ərazisində qalır, gömrük nəzarətinə məruz qalmaqla onların gömrük rəsmiləşdirilməsi aparılmır.

1.10. Emal Azərbaycan Respublikasının ətraf təbii mühitin qorunmasına dair qanunvericiliyin tələblərinin gözlənilməsi şərtilə həyata keçirilməlidir.

1.11. Aksiz markaları və xüsusi markalarla markalanmış mallar gömrük ərazisində emal gömrük rejimi altında yerləşdirilə bilməz.

İstisna hal kimi bu cür malların gömrük ərazisində emal gömrük rejimi altında yerləşdirilərkən aksiz markaları və xüsusi markalar onlardan təkrar istifadəyə imkan verməmək üçün zədələnməli və zədələnmiş markalar, həmin markaları vermiş gömrük orqanlarına təhvil verilməlidir.

1.12. Bəyan edən şəxs emal obyektlərinin emalı qaydasının pozulmasına, gömrük ərazisində emal gömrük rejimi altında yerləşdirilmiş mallarla qeyri-qanuni əməliyyatlara, gömrük ödənilməsi də daxil olmaqla, bu gömrük rejiminin şərtlərinə əməl edilməməsinə görə məsuliyyət daşıyır.

• emalın özü və emal obyektlərinin işlənməsi.

Bu əməliyyatın fərqləndirici əlaməti – emal üçün malların və istifadə olunan Azərbaycan mallarının fərdi xüsusiyyətlərinin itməsi və həmin xüsusiyyətlərin mal məhsullarında saxlanmasıdır;

• quraşdırma, yığılma (sökülmə) və digər mal şəklinə gətirilmə də daxil olmaqla mal məhsulunun hazırlanması.

Bu əməliyyatın fərqləndirici əlaməti – emal üçün malların və Azərbaycan mallarının mal məhsullarında öz əsas xüsusiyyətlərini saxlamasıdır;

• emal üçün malların bərpası və saz vəziyyətə gətirilməsi də daxil olmaqla, onların təmiri.

Əməliyyatın fərqləndirici əlaməti – zədələnmiş və ya aşınmış emal üçün malların bərpası və ya dəyişdirilməsi, reglamasiya üzrə qüsurların aradan qaldırılmasıdır;

• emal prosesində tam və ya qismən işlənib tükənərək emal məhsullarının istehsalına kömək edən və ya onu yungülləşdirən bəzi mallardan istifadə olunması.

Əməliyyatın fərqləndirici əlaməti – mal məhsulunun istehsalına kömək edən və ya onu yüngülləşdirən, emal prosesində qismən və ya tamamilə işlənən xarici mallardan istifadə olunmasıdır. Bu cür mallara – katalizatorlar, flyuslar, elektrodlar, aşqarlar aid ola bilər.

2.2. Azərbaycan Respublikasının Gömrük Məcəlləsinin 58-ci maddəsinin 2-ci hissəsinə uyğun olaraq malların emalı üzrə əməliyyatlara aşağıdakılar aid edilə bilməz:

• malların qablaşdırılması, çəkilib bükülməsi və çeşidlənməsi;
• bala alınması, heyvanların, quşların, balıqların, xərçəngkimilərin və molyuskaların yetişdirilməsi və kökəldilməsi;
• ağaclar və bitkilərin becərilməsi;
• faydalı qazıntıların çıxarılmasi;
• balıq, xərçəngkimilər və molyuskaların tutulması;
• ov;
• göbələklər və bitkilərin yığılması;
• saxlanc müddəti və ya nəql etmə zamanı malların ilkin vəziyyətdə qalmasının təmin edilməsi;
• malların satışa və daşınma üçün hazırlanması;
• məlumatların, istənilən informasiya daşıyıcılarında audio və videoyazıların surətlərinin köçürülməsi və çoxaldılması;
• elektrik, istilik və digər enerji növlərinin alınması;
• texnoloji prosesdə xarici mallardan köməkçi vasitələr kimi istifadə olunması (məsələn, avadanlıq, dəzgahlar, qurğular və s. ).

2.3. Aşağıdakı malların bərpası və saz vəziyyətə gətirilməsi də daxil olmaqla emal, işlənmə, təmir ilə əlaqədar əməliyyatların özlərinin tətbiqi məhdudlaşdırılır:

• bərpa edilmiş və ya istifadə olunmuş pnevmatik rezin şinlər (rezin təkər); MDB XİF MN üzrə kodu 4012 olan bütöv və yarımpnevmatik şinlər, bir-biri ilə dəyişdirilə bilən rezin şin protektorları və çənbər lentləri;
• MDB XİF MN üzrə kodu 3808 olan inteksidlər, rodentisidlər, funqisidlər, herbisidlər, cücərməyə qarşı vasitələr və bitkilərin boy artımı tənzimləyiciləri, pərakəndə satış üçün formalara və ya qablara doldurumuş və ya hazır preparatlar və ya məmulatlar şəklində olan (məsələn, kükürdlə işlənmiş lentlər, fitillər, şamlar, milçəklər üçün yapışqan kağız) dezinfeksiyaedici və onlara bənzər vasitələr;
• MDB XİF MN üzrə kodları – 2612, 2844, 2845, 8401 olan radioaktiv tullantılar.

Hər bir konkret hal üçün bu cür əməliyyatların aparılması şərtləri Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi ilə razılaşdırılmaqla Azərbaycan Respublikası DGK-si tərəfindən müəyyən edilir.

• istehsal prosesində gömrük ərazisində emala lisenziyada göstərilməyən mallardan istifadəyə yol verməmək məqsədi ilə anbar tikililərinə, müəyyən texnoloji əməliyyatları yerinə yetirən texnoloji xətt sahələrinə plomblar şəklində gömrük təminatlarının qoyulması;
• emal üçün başlanğıc mallara və ya Azərbaycan mallarına bəyan edən, emalçı, yaxud gömrük orqanlarının vəzifəli şəxsləri tərəfindən möhürlər, ştamplar, rəqəm və ya digər markalanma işarələrinin vurulması;
• emal üçün malların təsviri;
• emal üçün malların fotoşəklinin çəkilməsi, həmin malların miqyaslı təsviri;
• emal üçün mallardan əvvəlcə götürülmüş prob, nümunələrin mal məhsulu ilə tutuşdurulması;
• emal üçün malların markalanmasında zavod nömrələri şəklində olan (məsələn, mühərriklərin, ban hissələrinin və s. ) işarələrdən istifadə olunması.

Yuxarıda şərh edilən eyniləşdirmə vasitələrindən istifadə etmək mümkün olmadıqda gömrük orqanları emal üçün malların mal məhsulunda eyniləşdirilməsinin mümkün üsulunun təyin edilməsi üzrə ekspert müəssisələrinin və gömrük laboratoriyalarının rəyinin təqdim edilməsini və ya müstəsna hallarda gömrük orqanlarının vəzifəli şəxslərinin istehsal prosesində iştirakını tələb etməyə səlahiyyətlidirlər.

4.3. Əgər emal üzrə əməliyyat bir və ya bir neçə müxtəlif emalçılar tərəfindən müxtəlif texnoloji proseslərdən istifadə edilməklə bir neçə mərhələdə aparılarsa, onda emal üçün başlanğıc malların mal məhsulunda eyniləşdirilməsi, məqsədləri ilə yuxarıda göstərilən üsullar hər bir mərhələ üçün ayrıca tətbiq edilə bilər.

4.4. Emal üçün malların mal məhsulunda eyniləşdirilməsi aşağıdakı hallarda tələb olunmur:

• emalçı fasiləsiz istehsal tsiklinə aid olan texnoloji prosesdən istifadə etdikdə;
• emalçı Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisində oxşar və ya eyni mal məhsulunun istehsalını istisna edən unikal texnoloji prosesdən istifadə etdikdə.

«Miqdar» qrafasında komponentlər kimi emal üçün istifadəyə yönəldilmiş emal olunacaq malların və Azərbaycan mallarının ölçü vahidləri üzrə miqdarı göstərilir.

Emal məhsulları üçün «Miqdar» qrafasında emal üçün malların və Azərbaycan mallarının bir ölçü vahidindən emal prosesində alınacaq emal məhsullarının faiz və ya mütləq kəmiyyətlə miqdarı göstərilir.

Məsarif normaları təqdim edildikdə, mal məhsulu vahidinin hazırlanması üçün istifadə olunacaq emal üçün malların və Azərbaycan mallarının miqdarı göstərilməli və ayrıca olaraq hər bir mal məhsulu vahidi hazırlanarkən alınan tullantıların və istehsal itkilərinin miqdarı hesablanmalıdır.

Bu zaman emal üçün malların və Azərbaycan mallarının miqdarı mütləq kəmiyyətdə (məsələn, ədədlə, metr ilə) və çəki miqdarı göstərilir.

5.6.5. Emal üçün malların və Azərbaycan mallarının mal məhsulu vahidinin alınması üzrə hesablanması 2-ci cədvəldə göstərilən forma üzrə aparılır:

Cədvəl ¹ 2

5.6.6. Mal məhsulu vahidi istehsal edilərkən alınan tullantıların və istehsal itkilərinin hesablanması emal üçün malların və Azərbaycan mallarının istifadəsi nəzərə alınmaqla aparılır. İstehsal itkilərinin hesablanması müəyyən edilmiş texnoloji normalar əsasında aparılır. Tullantıların və istehsal itkilərinin hesablanması müvafiq olaraq 3-cü və 4-cü cədvəllərdə göstərilən forma üzrə aparılır:

Tullantılar

Cədvəl ¹ 3

İstehsal itkiləri

Cədvəl ¹ 4

5.7. Azərbaycan Respublikası DGK-si tərəfindən çıxım (məsarif) normalarına şübhə olan hallarda məcburi çıxım normaları və ya məsarif normaları müəyyən edilə bilər.

5.8. Emala lisenziya verən DGK bəyan edənin təqdim etdiyi çıxım (məsarif) normalarının əsaslandırılmamış olduğunu güman etməyə əsaslar olduqda, o, Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyinin rəylərini, gömrük laboratoriyalarının ekspertiza və tədqiqatlarını, həmçinin marağı olmayan Azərbaycan və xarici elmi-tədqiqat təşkilatlarının, oxşar və ya eyni malları istehsal edən təşkilatların məlumatlarını nəzərə almaqla gömrük məqsədləri ilə məcburi çıxım (məsarif) normaları müəyyən edə bilər.

• Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisində emal üçün malların gömrük rəsmiləşdirilməsi;
• mal məhsulu tam hazırlananadək istehsal prosesində emal obyektlərinin cəlb olunması və tapılması;
• bütün emal məhsullarının və qalıqların ixrac gömrük rejiminə uyğun olaraq faktiki aparılması və ya mal məhsulunun ixrac gömrük rejiminə uyğun olaraq faktiki aparılması, tullantıların sərbəst dövriyyə üçün buraxılış gömrük rejimi altında yerləşdirilməsi, həmçinin qalıqların ixrac və gömrük ərazisində emal gömrük rejimlərindən fərqli gömrük rejimləri altında yerləşdirilməsi.

6.3. DGK emal müddətlərinin əsassız artırılması hallarının qarşısını almaq məqsədi ilə təqdim olunmuş məlumatları yoxlayır, lisenziyanın fəaliyyət müddətini və bəyan edilən istehsal prosesindən istifadə olunmaqla bu müddət ərzində emal edilə bilən malların miqdarını müəyyən edir.

6.4. Azərbaycan Respublikası gömrük ərazisində malların emalının son müddətləri aşağıdakı kimi müəyyən edilir:

• Yeni dəniz və çay gəmilərinin inşaasından başqa istənilən malların son emal müddəti – 12 ay.
• Yeni dəniz və çay gəmilərinin inşaasının son emal müddəti – 18 ay.

6.5. Malların emal müddətinin uzadılması aşağıdakı qaydada həyata keçirilir:

6.5.1. Emal müddətinin uzadılması üçün bəyan edən uzadılmanı zəruri edən səbəbləri və emal üçün əlavə müddəti göstərməklə DGK-ya müraciət edir.

Müraciət lisenziyanın qüvvədə olma müddətinin bitməsinə ən azı 10 gün qalmış təqdim edilməlidir.

Müraciətə 10 gündən kec olmayaraq baxılır.

Zəruri hallarda DGK-si əlavə sənədlər və məlumatlar (texniki sənədlər, emal müddətlərinin artırılmasının əsaslandırılmasını və s. ) tələb edə bilər. Bu halda müraciətə baxılma müddəti bu cür sənədlər və məlumatlar təqdim edildiyi gündən hesablanır.

Müraciətə baxılmanın ümumi müddəti iki aydan artıq ola bilməz.

Müraciətin verilmə müddəti gecikdirildikdə DGK-si onu baxılma üçün qəbul edə bilər.

Bəyan edən tərəfindən DGK-ya emal müddətlərinin uzadılması barədə xahişlə müraciət edilməsi emala lisenziyada göstərilən emal müddətini kəsmir və bu müddəti dayandırmır.

6.5.2. Emal müddəti pozulduqda həmin müddətin uzadılması yalnız bəyan edənin məsuliyyətə cəlb olunmasına dair qərar qəbul edildikdən və tənbeh verilməsi barədə gömrük qaydalarının pozulmasına dair iş üzrə qərar icra edildikdən sonra həyata keçirilir.

6.5.3. DGK-si müraciətə baxdıqdan sonra ümumi emal müddəti (uzadılma nəzərə alınmaqla) müəyyən olunmuş son müddətdən artıq olmaması şərti ilə yeni emal müddəti təyin etməklə yazılı formada emal müddətinin uzadılmasına dair qərar qəbul edir.

Emal müddətinin uzadılmasına dair qərar emala lisenziyada dəyişikliklər qeyd edilməklə bəyan edənə çatdırılır.

6.5.4. Emal müddətinin son müddətdən artıq uzadılması barədə məsələyə baxılması üçün DGK-ya bəyan edən tərəfindən emala əlavə vaxtı göstərilməklə əsaslandırılmış müraciətini, emala lisenziyanın surətini və emal üçün malların keçirilməsinin və emal məhsullarının aparılmasının gömrük rəsmiləşdirilməsini həyata keçirmiş gömrük orqanın gömrük ərazisində emal müddətinin bundan sonra da uzadılmasının məqsədəuyğunluğu barədə müəyyən olunmuş forma üzrə rəyi (rəyin forması 2 saylı Əlavədə göstərilir) təqdim edilməlidir.

Müraciət Azərbaycan Respublikası DGK-ya lisenziyanın qüvvədə olma müddəti qurtaran gündən ən azı 45 gün əvvəl verilməlidir.

Bəyan edənin müraciətinə 30 gündən gec olmayaraq baxılır.

Üzürlü səbəblərdən müraciətin verilmə müddəti gecikdirildikdə Azərbaycan Respublikası DGK-si onu baxılma üçün qəbul edə bilər.

Emal müddəti pozulduqda həmin müddətin uzadılması yalnız bəyan edənin məsuliyyətə cəlb olunmasına dair qərar qəbul edildikdən və tənbeh verilməsi barədə gömrük qaydalarının pozulmasına dair qərar icra edildikdən sonra həyata keçirilir.

Emal müddətinin uzadılması xahişi ilə müraciətin DGK-ya göndərilməsi malların emalı müddətlərini dayandırmır.

Bütün hallarda emal müddətlərinin uzadılmasına dair qərar Azərbaycan respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin Sədri və onu əvəz edən vəzifəli şəxs tərəfindən qəbul edilir.

Emal müddətinin uzadılmasına dair qərar bəyan edənə və müvafiq gömrük orqanına göndərilir.

6.5.5. Emal müddətinin uzadılmasına dair qərar qəbul edildikdə lisenziyanın bəyan edənə verilən nüsxəsində və DGK-də qalan nüsxəsində DGK-nın vəzifəli şəxsinin imzası və möhür ilə təsdiq olunmuş «____» ____________ 20_____ il tarixədək uzadılmışdır – qeydi edilir.

Emal müddətinin uzadılması üçün əsas olmuş sənədlər və uzadılmaya dair qərar lisenziya üzrə DGK-da saxlanılan işə tikilir.

Emal üçün malların və mal məhsullarının gömrük rəsmiləşdirilməsi həmin lisenziyaya uyğun olaraq bir neçə gömrük orqanında aparılarsa, bəyan edən DGK tərəfindən təsdiq olunmuş uzadılma barədə qeydi olan lisenziyanın surətlərini lisenziyada göstərilmiş bütün gömrük orqanlarına göndərməlidir.

• emal üçün malların gömrük ərazisində emalına verilmiş lisenziyanın rəsmiləşdirməni həyata keçirən gömrük orqanı tərəfindən təsdiq olunmuş surətinin olması;
• gömrük rəsmiləşdirilməsinə görə gömrük yığımlarının Azərbaycan Respublikasının gömrük qanunvericiliyi ilə müəyyən olunmuş məbləğlərdə ödənilməsi, həmçinin idxal gömrük rüsumlarının və vergilərin həmin mallar Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisində sərbəst dövriyyə üçün buraxıldığı halda ödənilməli olan məbləğdə ödənilməsi;
• qeyri-tarif tənzimlənməsi tədbirlərinə əməl edilməsi.

Emal üçün mallar gömrük ərazisində emal gömrük rejimi altında yerləşdirilərkən gömrük orqanına aşağıdakı sənədlər təqdim edilməlidir:

• rejimin tələbinə uyğun olaraq doldurulmuş yük gömrük bəyannaməsi və qüvvədə olan normativ sənədlər əsasında doldurulması nəzərdə tutulan hallarda isə gömrük dəyəri bəyannaməsi;
• emal üçün mallara aid yükləmə və digər mal müşayiət sənədləri (malların Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisindən keçirilməsi və onların emalı üçün əsas verən Sazişlər: emala dair müqavilə, mallar Azərbaycan şəxsi – bəyan edən emalçı və ya onların agentləri tərəfindən mülkiyyətə alındıqda alqı-satqı müqaviləsi və ya tərəflərin niyyətlərini təsdiq edən digər sənədlər, həmçinin qaimələr, konosamentlər, spesifikasiyalar, hesab-qaimələr, hesab-proformalar və s. );
• emal üçün malların digər dövlət orqanlarının nəzarətindən keçirilməsi nəzərdə tutulduqda, həmin dövlət orqanlarının icazələri;
• bu Əsasnamə ilə nəzərdə tutulan, yaxud ondan irəli gələn digər sənədlər, həmçinin Azərbaycan Respublikası gömrük ərazisində malların emalı gömrük rejiminin tətbiqi xüsusiyyətlərini müəyyən edən digər qanunvericilik aktlarında gömrük rəsmiləşdirilməsinin icraatı və gömrük nəzarəti keçirilməsi üçün nəzərdə tutulan sənədlər.

7.4.2. Emal üçün xaricdən gətirilən bitki və heyvan mənşəli malların gömrük ərazisində emalı gömrük rejimi altında yerləşdirilməsi zamanı müvafiq dövlət orqanlarının nəzarəti həyata keçirilir.

7.4.3. Emal üçün malların gömrük rəsmiləşdirilməsini aparmış gömrük orqanı mütləq qaydada gömrük rəsmiləşdirilməsi qurtardığı gündən etibarən üç gün müddətində rəsmiləşdirilmiş yük gömrük bəyannəmələrinin surətlərini DGK-ya göndərir.

7.5. Emal məhsullarının və qalıqların gömrük rəsmiləşdirilməsi.

7.5.1. Mal məhsulunun, tullantıların və qalıqların gömrük rəsmiləşdirilməsi Azərbaycan Respublikası DGK-nın müvafiq gömrük rejimləri üçün normativ hüquqi aktları ilə müəyyən edilmiş qaydada və eyni zamanda aşağıdakı şərtlərin yerinə yetirilməsi ilə həyata keçirilir:

• gömrük ərazisində emal lisenziyasının surətinin olması və surətdə göstərilənlərin ona (lisenziyada) uyğun olması;
• gömrük rəsmiləşdirilməsinə görə gömrük yığımlarının Azərbaycan Respublikasının gömrük qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş məbləğlərdə ödənilməsi, habelə bəyan edilmiş gömrük rejiminə uyğun olaraq ödənilməsi nəzərdə tutulan idxal gömrük rüsumlarının, vergilərin ödənilməsi;
• qeyri-tarif tənzimlənməsi tədbirlərinə əməl edilməsi.

Bu yarımbəndin birinci abzasında göstərilən mallar bu Əsasnaməyə uyğun gömrük rejimləri altında yerləşdirilərkən gömrük orqanına aşağıdakı sənədlər təqdim olunur:

• ixrac gömrük rejiminə uyğun olaraq aparılarkən rejimin tələbinə uyğun nəzərdə tutulmuş qaydada və digər gömrük rejimləri altında yerləşdirmə zamanı isə həmin gömrük rejimləri üçün nəzərdə tutulmuş qaydada doldurulmuş yük gömrük bəyannaməsi, həmçinin qüvvədə olan normativ-hüquqi sənədlər əsasında doldurulması nəzərdə tutulan hallarda gömrük dəyəri bəyannaməsi;
• Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisindən ixrac zamanı, emal məhsullarına və qalıqlara aid yük və digər mal müşayiət sənədləri (emal məhsullarının və qalıqların bəyan edilmiş rejim altında yerləşdirilməsinə dair Sazişlər: emal üçün müqavilə, emal məhsulları Azərbaycan şəxsi tərəfindən satıldıqda, alqı-satqı müqaviləsi və ya tərəflərin niyyətlərini təsdiq edən digər sənədlər, həmçinin qaimələr, konosamentlər, spesifikasiyalar, hesab-qaimələr, hesab-proformalar və s. );
• malların digər dövlət orqanlarının nəzarətindən keçirilməsi nəzərdə tutulduqda, həmin orqanların icazələri;
• bu Əsasnamə ilə nəzərdə tutulmuş və ya ondan irəli gələn digər sənədlər, həmçinin Azərbaycan Respublikasının malların gömrük ərazisində emalı gömrük rejiminin tətbiqinin xüsusiyyətlərini müəyyən edən digər qanunvericilik aktlarında gömrük rəsmiləşdirilməsinin icraatı və gömrük nəzarəti keçirilməsi üçün nəzərdə tutulan sənədlər.

7.5.2. Mal məhsulunun, tullantıların, qalıqların gömrük rəsmiləşdirilməsini həyata keçirən gömrük orqanı sərhəd gömrük orqanından həmin malların Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənara faktiki aparılmasına dair təsdiqedici məlumat aldıqdan sonra, üç gün ərzində rəsmiləşdirilmiş yük gömrük bəyannamələrinin surətlərini mütləq qaydada DGK-ya göndərməlidir.

7.5.3. Tullantıların sərbəst dövriyyə üçün buraxılış və qalıqların digər gömrük rejimlərinə uyğun olaraq gömrük rəsmiləşdirilməsini aparmış gömrük orqanı rəsmiləşdirilmədən sonra üç gün ərzində rəsmiləşdirilmiş yük gömrük bəyannamələrinin, gömrük dəyəri bəyannamələrinin surətlərini və gömrük dəyərinin təshihi formalarını (əgər onlar doldurulmuşsa) DGK-ya göndərir.

• emal üçün malların və mal məhsullarının gömrük rəsmiləşdirilməsinə dair yük gömrük bəyannamələrinin nömrələri;
• emal üçün malların adları;
• emal üçün malların MDB XİF MN üzrə kodlarrı;
• onlara görə ödənilmiş idxal gömrük rüsumlarını, vergiləri qaytarılmalı olan emal üçün malların miqdarı. Emal üçün malın miqdarı, həmin malın təsnif edildiyi MDB XİF MN mal mövqeyinə görə əsas ölçü vahidində göstərilir.

Pul vəsaitlərinin qaytarılmasına dair rəy gömrük orqanının blankında verilir və gömrük orqanı rəisi tərəfindən imzalanır.

Pul vəsaitlərinin qaytarılmasına dair verilmiş rəy gömrük ərazisində malların emalına dair işə tikilir.

8.5. İdxal gömrük rüsumlarının, vergilərin qaytarılması gömrük orqanları tərəfindən artıq ödənilmiş və ya tutulmuş gömrük ödənişlərinin qaytarılması qaydalarına uyğun olaraq həyata keçirilir.

Pul vəsaitlərinin qaytarılmalı olan məbləği müraciət edənin istəyi ilə gələcək xarici iqtisadi fəaliyyətində nəzərə alına bilər.

Ödənilmiş dəbbə pulları (cərimələr), gömrük ödənişlərinin ödənilməsi və ya vaxtının uzadılmasına görə faizlər geri qaytarılmır.

Qaytarılan məbləğlər indeksləşdirilmir, onlardan faizlər alınmır.

8.6. Pul vəsaitlərini qaytarmış və ya həmin vəsaitləri gələcək ödənişlər hesabına daxil etmiş gömrük orqanı, pul vəsaitlərinin qaytarılmasına dair aktı bildirişlə birlikdə lisenziyanı vermiş gömrük orqanına göndərir. Emal zamanı pul vəsaitlərinin qaytarılmasına dair aktın forması bu Əsasnamənin 4 saylı Əlavəsində verilmişdir və onun doldurulması aşağıdakı qaydada aparılır:

8.6.1. Pul vəsaitlərinin qaytarılmasına dair Akt bu proseduranı həyata keçirmiş gömrük orqanının maliyyə şöbəsi tərəfindən doldurulur və pul vəsaitlərinin qaytarılmasına dair akt DGK-ya göndərilir.

8.6.2. Aktda, onun nömrəsi və verilmə tarixi mütləq göstərilməlidir. Aktın nömrəsi aşağıdakı şəkildə olur: XXXXX/NNN, burada XXXXX – gömrük orqanının kodu, NNN isə aktın sıra nömrəsidir.

Aktda həmçinin pul vəsaitlərinin qaytarılmasına dair rəyin tarixi, nömrəsi də göstərilir.

Aktda aşağıdakı digər məlumatlar da göstərilməlidir:

• pul vəsaitləri qaytarılmış şəxsin adı;
• emal üçün malların gömrük ərazisində emal gömrük rejimi altında yerləşdirilməsinə əsas vermiş emal lisenziyasının nömrəsi;
• bu akt üzrə pul vəsaitlərinin qaytarıldığı malların miqdarı;
• pul vəsaitlərinin qaytarıldığı emal üçün malların gömrük rəsmiləşdirilməsi aparılmış yük gömrük bəyannaməsinin nömrəsi;
• qaytarılmış pul vəsaitlərinin ümumi məbləği – Azərbaycan Respublikasının valyutasında rəqəmlərlə və mötərizədə söz ilə;
• ayrıca olaraq idxal gömrük rüsumunun, aksizin və əlavə dəyər vergisinin məbləğləri – Azərbaycan Respublikasının valyutasında rəqəmlərlə və mötərizədə söz ilə.

8.6.3. Pul vəsaitlərinin qaytarılmasına dair aktda qaytarma növü: pul vəsaitlərinin ödəyicinin hesabına köçürülməsi, gələcək ödənişlər hesabına daxil edilməsi və hər bir qaytarma növü üzrə pul vəsaitlərinin məbləğləri göstərilir.

Pul vəsaitlərinin qaytarılmasına dair Akt qaytarılan gün onu qaytaran gömrük orqanının rəisi və ya onun müavini tərəfindən imzalanaraq təhvil vermə barədə bildirişlə DGK-ya göndərilir.

8.6.4.Pul vəsaitlərini qaytarmış və ya həmin vəsaitləri gələcək ödənişlər hesabına daxil etmiş gömrük orqanı emal üçün olan malların gömrük ərazisində emal gömrük rejimi altında yerləşdirilməsinin həyata keçirildiyi yük gömrük bəyannaməsinin birinci nüsxəsinin «S» və pul vəsaitlərinin qaytarılmasına dair qrafada qaytarılmış idxal gömrük rüsumlarına, vergilərinə uyğun emal üçün olan malların miqdarını və qaytarılmış məbləğini, həmçinin pul vəsaitlərinin qaytarılması haqqında aktın nömrəsi və tarixini göstərməlidir. Bu qeydlər gömrük orqanının vəzifəli şəxsinin imzası və şəxsi nömrəli möhürü ilə təsdiq edilir.

8.7. İxrac gömrük rejiminə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisindən aparılan emal məhsulları və qalıqlar ixrac gömrük rüsumlarından, vergilərindən azad olunurlar. Bu zaman emal məhsullarına və qalıqlara iqtisadi siyasət tədbirləri tətbiq olunmur.

• lisenziya verilməsinə dair ərizə və lisenziya verilməsi üçün əsas olmuş digər sənədlər;
• verilmiş lisenziyanın DGK-da olan nüsxəsi;
• emal üçün malların, emal məhsullarının və qalıqların gömrük rəsmiləşdirilməsinin aparıldığı yük bəyannamələrinin, gömrük dəyəri bəyannamələrinin və gömrük dəyərinin təshihi formalarının surətləri, o cümlədən digər gömrük orqanlarından bu əməliyyata dair alınmış sənədlər;
• bu lisenziya üzrə pul vəsaitlərinin qaytarılması haqqında rəylərin surətləri;
• bu lisenziya üzrə emal zamanı pul vəsaitlərinin qaytarılmasına dair Aktlar;
• verilmiş lisenziyaya aid olan DGK-ya təqdim edilmiş digər sənədlər;
• verilmiş lisenziyaya dair əmrlərin və gömrük orqanları tərəfindən verilmiş digər sənədlərin surətləri.

9.2. Emal üçün malların bəyan edilmiş gömrük rejiminə uyğun istifadə olunmayacağına gömrük nəzarəti nəticələri üzrə kifayət qədər əsas olduqda, DGK bəyan edənə lisenziyanın qüvvədə olduğu müddətdə nəzarət üçün lazım olan dövri və ya növbədənkənar hesabat təqdim edilməsini bir vəzifə olaraq tapşıra bilər. Hesabat formaları və onun təqdim edilmə müddətləri DGK-si tərəfindən müəyyən edilir.

9.3. Verilmiş lisenziyaya uyğun emal əməliyyatlarını həyata keçirən emalçının yerləşdiyi fəaliyyət bölgəsi gömrük orqanının vəzifəli şəxsi lisenziyanın qüvvədə olduğu müddət ərzində emal üçün malların emal məqsədi ilə istifadəyə və lisenziyada göstərilən emal məhsullarının hazırlanmasına gömrük nəzarətini həyata keçirməyə səlahiyyətlidir.

9.4. Emal üçün mallara, mal məhsullarına və qalıqlara nəzarət və uçot bəyan edən tərəfindən lisenziyanın hər bir bitmiş müddəti üzrə təqdim olunan nəzarət və uçot formulyarına, emal üçün malların, mal məhsullarının və qalıqların rəsmiləşdirilməsini həyata keçirən gömrük orqanından alınmış yük gömrük bəyannamələrinə, gömrük dəyəri bəyannamələrinə və gömrük dəyərinin təshihi formalarına əsasən həyata keçirilir.

9.5. Bu məqsədlə bəyan edən lisenziyanın qüvvədə olma müddəti başa çatan gün və ya onadək DGK-ya nəzarət və uçot formulyarını təqdim etməlidir. Göstərilən formulyar qüvvədə olma müddəti başa çatmış lisenziyaya uyğun rəsmiləşdirilmiş emal üçün mallar və emal məhsullarına dair hesabat məlumatları qeyd olunmaqla dörd cədvəldən ibarət olmalıdır:

• Cədvəl 1 – Emal üçün mallar;
• Cədvəl 2 – Azərbaycan malları (emal zamanı faktiki işlədilmiş);
• Cədvəl 3 – Emal məhsullari;
• Cədvəl 4 – Balans (faktiki olaraq emal gömrük rejimi altında yerləşdirilmiş emal üçün malların gömrük baxımından hazırlanmış və gömrük rəsmiləşdirilməsi aparılmış emal məhsulları və qalıqlarına faktiki uyğunluğu).

Nəzarət və uçot formulyarını təşkil edən cədvəllərin formaları bu əsasnaməyə 5 saylı Əlavədə verilmişdir və onların doldurulması aşağıdakı qaydada aparılır:

9.5.1. Formulyar yük gömrük bəyannamələri əsasında doldurulur:

• Formulyarın 1 saylı cədvəlində lisenziyaya uyğun rəsmiləşdirilən emal üçün bütün mallar göstərilir.

1-ci cədvəlin qrafalarının doldurulma qaydası:

• qrafa 1 – sıra nömrəsi;
• qrafa 2 – emal üçün malların gömrük rəsmiləşdirilməsinin həyata keçirildiyi yük gömrük bəyannamələrinin nömrələri.

1-ci cədvəlin 2-ci qrafasına yalnız YGB-nin «Bəyannamənin tipi» bölməsinin 1-ci qrafasında – «MD51» və 44-cü qrafasının 5 nömrəsi altında isə formulyarın doldurulduğu lisenziyanın nömrəsi ilə eyni olan emal lisenziyasının nömrəsi göstərilən YGB-ləri daxil edilir.

• qrafa 3 – emal üçün malların qısa adı;
• qrafa 4 – malın MDB XİF MN üzrə kodu;
• qrafa 5 – malın miqdarının ölçü vahidi;
• qrafa 6 – emal üçün malların miqdarı;
• qrafa 7 – emal üçün malların gömrük dəyəri;
• 8, 9 və 10 qrafalarda – müvafiq olaraq emal üçün mallara görə ödənilmiş gömrük rüsumlarının, əlavə dəyər vergisinin və aksizin yük gömrük bəyannaməsinin 23-cü qrafasında göstərilən məzənnə üzrə manatla məbləğləri yazılır. Bu gömrük ödənişlərinin hər hansı biri üzrə ödəniş müəyyən edilməmişsə və ya qanunvericilik aktları ilə müəyyən edilən güzəştlər verilmişsə, onda müvafiq qrafada xətt çəkilir.
• Emal üçün malların gömrük rəsmiləşdirilməsinin həyata keçirildiyi bütün yük gömrük bəyannamələri 1-ci cədvələ daxil edildikdən sonra mallar MDB XİF MN kodları üzrə yekunlaşdırılır. Yekun sətirlərində malın MDB XİF MN üzrə kodu, mal miqdarının ölçü vahidi, XİF MN üzrə eyni kodlu emal üçün malların ümumi miqdarı və gömrük dəyərinin ümumi məbləği gömrük rüsumlarının, əlavə dəyər vergisinin və aksizin manatla ödənilmiş məbləğləri göstərilir.

9.5.2. 2-ci cədvəl lisenziyada müəyyən olunmuş çıxım (məsarif) normalarına və faktiki olaraq aparılmış mal məhsulunun miqdarına əsasən istehsal prosesində istifadə olunmuş Azərbaycan malları üzrə doldurulur.

2-ci cədvəlin qrafalarının doldurulma qaydası:

• qrafa 1 – sıra nömrəsi;
• qrafa 2 – Azərbaycan malının adı;
• qrafa 3 – Azərbaycan malının MDB XİF MN üzrə kodu;
• qrafa 4 – mal miqdarının ölçü vahidi;
• qrafa 5 – istifadə olunmuş Azərbaycan malının miqdarı:

İstifadə olunmuş Azərbaycan malının miqdarı lisenziya üzrə müəyyən olunmuş çıxım (məsarif) normalarına və faktiki olaraq aparılmış mal məhsulunun miqdarına görə hesablanır;

• qrafa 6 – malın dəyəri;

9.5.3. 3-A cədvəli mal məhsulları, 3-B cədvəli tullantılar, 3-V cədvəli isə qalıqlar üzrə doldurulmaqla 3-A, 3-B, 3-V cədvəlləri emal məhsulları üzrə doldurulur.

3-A cədvəlinin qrafalarının doldurulma qaydası:

• qrafa 1 – sıra nömrəsi;
• qrafa 2 – aparılmış mal məhsullarının gömrük rəsmiləşdirilməsinin həyata keçirildiyi yük gömrük bəyannamələrinin